Cái giá của một điếu thuốc: hút thuốc gây hại tinh trùng của bạn như thế nào
Bác sĩ Tạ Diệu Đức
Chuyên mục sức khỏe nam giới & khả năng sinh sản
Cái giá của một điếu thuốc: hút thuốc gây hại tinh trùng và sự đồng hành tương lai của bạn như thế nào.
Có thể bạn biết hút thuốc hại phổi, hại tim mạch, nhưng bạn có biết điếu thuốc bạn hít vào mỗi ngày đang âm thầm gây hại cho tinh trùng của bạn không? Đây không phải lời nói quá, mà là sự thật được các nghiên cứu đầy đủ chứng minh.
----------------
Con số không biết nói dối: tác động của thuốc lá lên tinh trùng
Nghiên cứu chỉ ra rằng tinh trùng của người hút thuốc kém hơn rõ rệt ở nhiều chỉ số trong tinh dịch đồ thường quy:
- Mật độ tinh trùng giảm trung bình khoảng 22%
- Số lượng tinh trùng giảm trung bình 9.720.000/mL
- Khả năng di động giảm 3,48%
- Hình thái bất thường tăng 1,37%
Nhìn riêng từng con số có vẻ không nhiều, nhưng ở người hút thuốc, nhiều chỉ số thường cùng xấu đi,
cộng dồn lại thì ảnh hưởng là rất đáng kể!
----------------
Tác hại của thuốc lá đi thẳng vào nhân tế bào, gây tổn thương DNA và bất thường nhiễm sắc thể
Ngoài ảnh hưởng các thông số cơ bản của tinh dịch, hút thuốc còn gây tổn hại nghiêm trọng đến tính toàn vẹn DNA tinh trùng – đây là phần bị đánh giá thấp nhất trong các tác hại của thuốc lá. Các chất gây ung thư như hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) trong khói thuốc có thể gắn trực tiếp vào DNA tinh trùng, tạo thành tổn thương tiềm ẩn, khiến vật chất di truyền có thể bị tổn hại vĩnh viễn.
Mức độ cô đặc chất nhiễm sắc của tinh trùng cũng bị ảnh hưởng bởi hút thuốc. Chất nhiễm sắc bình thường của tinh trùng phải được cô đặc cao để bảo vệ DNA khỏi tổn thương. Tuy nhiên, hút thuốc khiến chất nhiễm sắc cô đặc bất thường, làm DNA dễ bị tổn thương oxy hóa hơn, và sự bất thường này tỷ lệ thuận với lượng thuốc hút.
Ngoài ra, hút thuốc còn làm thay đổi kiểu methyl hóa DNA tổng thể của tinh trùng; thay đổi biểu sinh này có thể ảnh hưởng đến thế hệ sau, khiến đứa trẻ ngay từ trước khi chào đời đã phải gánh một phần cái giá từ thói quen hút thuốc của cha.
Cơ chế cốt lõi: stress oxy hóa
Nếu phải dùng một từ để tóm tắt nguyên nhân cốt lõi khiến thuốc lá gây hại tinh trùng, đó chính là stress oxy hóa.
Khói thuốc chứa lượng lớn các chất oxy hóa hoạt tính (ROS), liên tục tấn công màng tế bào, DNA và ty thể của tinh trùng.
Cơ chế chi tiết như sau:
- Hoạt tính các enzyme chống oxy hóa then chốt (GPX, SOD) giảm, khiến hệ thống phòng vệ thất thủ
- Nồng độ kẽm trong tinh dịch và huyết thanh giảm, làm suy yếu khả năng chống oxy hóa, chức năng và khả năng tự sửa chữa của tinh trùng
- Ty thể và khung xương tế bào bị tổn thương – “máy phát điện” của tinh trùng bị phá hủy
- Hydrocarbon thơm đa vòng kích thích thụ thể của nó (AHR), đẩy nhanh quá trình chết theo chương trình của tế bào mầm
- Chỉ dấu tổn thương oxy hóa DNA 8-OHdG tăng rõ rệt ở nam giới hút thuốc.
Ngay cả hormone cũng bị ảnh hưởng
Một số nghiên cứu cho thấy ở nam giới hút thuốc:
- Testosterone (hormone sinh dục nam) giảm rõ rệt
- Cortisol (hormone căng thẳng) tăng
- Globulin gắn hormone sinh dục (SHBG) giảm
Những mất cân bằng hormone tinh tế này đều có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình sinh tinh và trưởng thành của tinh trùng.
Những ảnh hưởng này cuối cùng dẫn đến vấn đề mang thai
Một nghiên cứu lớn trên phụ nữ không hút thuốc cho thấy những người có chồng hút thuốc có nguy cơ sảy thai tự nhiên tăng 17%, và hút càng nhiều, nguy cơ sảy thai càng cao.
Với các cặp vợ chồng chuẩn bị làm thụ tinh ống nghiệm, hút thuốc ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt đến tỷ lệ điều trị thành công. Không chỉ tỷ lệ mang thai, tỷ lệ sinh sống giảm, mà số chu kỳ IVF cần thiết trước khi ôm được con cũng tăng lên!
Ảnh hưởng này ngoài nguyên nhân từ tinh trùng nam bị tổn hại, còn do phụ nữ phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Nghiên cứu cho thấy phụ nữ phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại nhà có tỷ lệ có thai lâm sàng thấp hơn rõ rệt so với người không hút thuốc, thậm chí tương tự phụ nữ chủ động hút thuốc. Và ở tất cả phụ nữ phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại nhà, đều phát hiện được chất chuyển hóa của nicotine trong dịch nang noãn – từ đó có thể thấy hút thuốc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của cả gia đình!
----------------
Sau khi bỏ thuốc, tinh trùng có hồi phục được không?
Thực tế, bỏ thuốc là cách hiệu quả nhất được biết đến hiện nay để phục hồi khả năng sinh sản nam.
Nghiên cứu cho chúng ta biết mọi thứ vẫn còn kịp. Sau khi bỏ thuốc ít nhất 3 tháng, các thông số tinh dịch đều cải thiện rõ rệt:
- Thể tích tinh dịch tăng lại 17%
- Mật độ tinh trùng tăng lại 23%
- Tổng số tinh trùng tăng khoảng 44%
Ngoài ra, sau khi bỏ thuốc, nguy cơ sảy thai của người vợ cũng giảm theo.
Một nghiên cứu dân số quy mô lớn cho thấy:
- Người cha bỏ thuốc trước khi vợ mang thai có thể giảm tới 21% nguy cơ sảy thai
- Người cha bỏ thuốc trong thai kỳ cũng có thể giảm 18% nguy cơ sảy thai
Ngay cả khi chỉ giảm lượng thuốc hút, giảm càng nhiều, nguy cơ sảy thai càng giảm.
Song song với bỏ thuốc, có thể cùng lúc nỗ lực ở các mặt khác:
- Vận động đều đặn, ăn uống lành mạnh, hạn chế thức khuya
- Dùng thuốc chống oxy hóa
- Liệu pháp oxy cao áp
Có thể phối hợp nhiều cách để giúp giảm tổn hại do stress oxy hóa gây ra cho cơ thể.
----------------
Cuối cùng, xin đưa ra một số liệu đáng buồn:
- Tuổi thọ trung bình của nam giới Đài Loan là 77 tuổi
- Nam giới hút thuốc có tuổi thọ trung bình ít hơn người không hút 10–15 năm
- Tuổi trung bình khi làm cha của nam giới Đài Loan là 35 tuổi
Nói cách khác, người cha hút thuốc có thể chỉ đồng hành cùng con đến khi con hai, ba mươi tuổi – đó là một điều đáng tiếc biết bao…
Cái giá của hút thuốc không chỉ mình bạn gánh, mà thậm chí có thể khiến bạn ít được đi cùng con một đoạn đời dài. 😢
Chuẩn bị mang thai chưa bao giờ là chuyện của một người.
Khi người bạn đời đang nỗ lực điều chỉnh cơ thể, bạn cũng có thể bắt đầu thay đổi từ một điếu thuốc.
Nếu bạn và người bạn đời đang chuẩn bị mang thai, sắp chuẩn bị, hoặc vợ bạn đã có thai,
điếu thuốc trên tay bạn đáng để bạn suy nghĩ thật kỹ. 😖
----------------
< Tài liệu tham khảo >
- Cigarette Smoking and Semen Quality: A New Meta-Analysis Examining the Effect of the 2010 World Health Organization Laboratory Methods for the Examination of Human Semen. European Urology. 2016. Sharma R, Harlev A, Agarwal A, Esteves SC.
- Smoking and Infertility. Fertility and Sterility. 2006. Guideline
- Effects of Cigarette Smoking on Semen Quality, Reproductive Hormone Levels, Metabolic Profile, Zinc and Sperm DNA Fragmentation in Men: Results From a Population-Based Study. Frontiers in Endocrinology. 2023. Osadchuk L, Kleshchev M, Osadchuk A.
- The Effect of Cigarette Smoking on Human Seminal Parameters, Sperm Chromatin Structure and Condensation. Andrologia. 2018. Mostafa RM, Nasrallah YS, Hassan MM, et al.
- Effect of Smoking on Sperm Vitality, DNA Integrity, Seminal Oxidative Stress, Zinc in Fertile Men. Urology. 2012. Taha EA, Ez-Aldin AM, Sayed SK, Ghandour NM, Mostafa T.
- Lifestyle-, Environmental-, and Additional Health Factors Associated With an Increased Sperm DNA Fragmentation: A Systematic Review and Meta-Analysis. Reproductive Biology and Endocrinology : RB&E. 2023. Szabó A, Váncsa S, Hegyi P, et al.
- Impact of Alcohol and Cigarette Smoking Consumption in Male Fertility Potential: Looks at Lipid Peroxidation, Enzymatic Antioxidant Activities and Sperm DNA Damage. Andrologia. 2018. Aboulmaouahib S, Madkour A, Kaarouch I, et al.
- Tobacco Smoking and Semen Quality in Infertile Males: A Systematic Review and Meta-Analysis. BMC Public Health. 2019. Bundhun PK, Janoo G, Bhurtu A, et al.
- Associations Between Tobacco Inhalation and Semen Parameters in Men With Primary and Secondary Infertility: A Cross-Sectional Study. Frontiers in Endocrinology. 2024. Fan S, Zhang Z, Wang H, Luo L, Xu B.
- Sperm Concentration and Semen Volume Increase After Smoking Cessation in Infertile Men. International Journal of Impotence Research. 2022. Kulaksiz D, Toprak T, Tokat E, et al.
- Study on the Short-Term Effects of Increased Alcohol and Cigarette Consumption in Healthy Young Men's Seminal Quality. Scientific Reports. 2017. Silva JV, Cruz D, Gomes M, et al.
- Impact of Heavy Alcohol Consumption and Cigarette Smoking on Sperm DNA integrity. Andrologia. 2022. Amor H, Hammadeh ME, Mohd I, Jankowski PM.
- Study on the Short-Term Effects of Increased Alcohol and Cigarette Consumption in Healthy Young Men's Seminal Quality. Scientific Reports. 2017. Silva JV, Cruz D, Gomes M, et al.
- Paternal Smoking Cessation Before Pregnancy Reduces the Risk of Spontaneous Abortion: A Population-Based Retrospective Cohort Study. Journal of Epidemiology and Community Health. 2025. Cheng Z, Yang Y, Ding S, et al.
- Paternal Smoking and Spontaneous Abortion: A Population-Based Retrospective Cohort Study Among Non-Smoking Women Aged 20-49 Years in Rural China. Journal of Epidemiology and Community Health. 2018. Wang L, Yang Y, Liu F, et al.
- Tobacco or Marijuana Use and Infertility: A Committee Opinion. Fertility and Sterility. 2024.
- Effect of Paternal Smoking on Pre-Implantation Embryonic Development: A Prospective Cohort Study. Reproduction, Fertility, and Development. 2022. Frappier J, Martinaud A, Barberet J, et al.
- Paternal Preconception Modifiable Risk Factors for Adverse Pregnancy and Offspring Outcomes: A Review of Contemporary Evidence From Observational Studies. BMC Public Health. 2023. Carter T, Schoenaker D, Adams J, Steel A.
- Incidence of Lung Adenocarcinoma by Age, Sex, and Smoking Status in Taiwan. JAMA Network Open. 2023. Chien LH, Jiang HF, Tsai FY, et al.
- The Mortality Risks of Smokers in Taiwan: Part I: Cause-Specific Mortality. Preventive Medicine. 2004. Wen CP, Tsai SP, Chen CJ, Cheng TY.