Cẩm nang chuẩn bị mang thai

Giúp trứng và tinh trùng phát triển khỏe mạnh cũng giống như chăm sóc một hạt giống thật tỉ mỉ – cần ánh nắng, không khí, nước, và cả một môi trường dịu dàng, ổn định.

Dù là trứng hay tinh trùng, ăn uống lành mạnh, sinh hoạt điều độ, vận động vừa phải và cảm xúc ổn định đều là dưỡng chất tốt nhất cho “hạt giống hy vọng” này.

Mục lục

• Hướng dẫn thực phẩm bổ sung
• Thực phẩm bổ sung cho người mẹ chuẩn bị mang thai
• Thực phẩm bổ sung cho người cha chuẩn bị có con
• Hướng dẫn chuẩn bị mang thai
• Nếu không tránh thai, bao lâu thì có thai?
• Làm sao nâng cao sức khỏe của trứng và tinh trùng? Hướng dẫn sinh hoạt
• Trước và sau khi chuẩn bị mang thai có thực phẩm hay thuốc nào cần đặc biệt lưu ý không?
• Uống thuốc Đông y có ảnh hưởng không? Tôi có thể dùng Đông y để điều dưỡng cơ thể không?
• Người có bệnh lý cụ thể có thực phẩm nào nên tránh không?

Thực phẩm bổ sung cho người mẹ chuẩn bị mang thai

Vitamin D3

Ngoài việc nâng cao chất lượng trứng và tinh trùng, thúc đẩy nang noãn trưởng thành, vitamin D còn giúp phát triển xương của phôi giai đoạn sớm; vì vậy nếu thiếu có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Nâng cao chất lượng trứng
• Thúc đẩy nang noãn trưởng thành và phát triển
• Liều mỗi ngày:
• 800–2000 IU/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai tháng
• Thời điểm ngưng:
• Có thể tiếp tục sau khi mang thai

Giúp phát triển xương và não của thai nhi.

Axit folic

Axit folic có tác dụng chống oxy hóa, giúp sửa chữa DNA của trứng, để trứng khỏe mạnh hơn. Axit folic cũng rất quan trọng với thai kỳ: giúp phát triển tế bào thần kinh của thai nhi, tránh dị tật bẩm sinh, đồng thời có tác dụng phòng ngừa sảy thai.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giúp sửa chữa DNA của trứng, để trứng khỏe mạnh hơn
• Liều mỗi ngày:
• 400–800 mcg/ngày
• Uống liên tục ít nhất một đến ba tháng
• Thời điểm ngưng:
• Có thể tiếp tục sau khi mang thai

Giúp phát triển tế bào thần kinh của thai nhi, phòng ngừa sảy thai

Omega-3

Axit béo omega-3 là dưỡng chất chống viêm tự nhiên, giúp cải thiện môi trường buồng trứng, để trứng khỏe mạnh hơn; có nghiên cứu cho thấy thường xuyên bổ sung omega-3 có thể tăng tỷ lệ mang thai (1,5 lần); ngoài ra omega-3 cũng rất quan trọng cho sự phát triển não của thai nhi.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống viêm
• Cải thiện môi trường buồng trứng, để trứng khỏe mạnh hơn
• Liều khuyến nghị:
• Không cần, bổ sung qua ăn uống là đủ

Có trong cá thu, cá hồi, cá thu đao, cá kiếm, cá ngừ, hạt lanh, quả óc chó…

• Thời điểm ngưng:
• Có thể tiếp tục bổ sung sau khi mang thai

Giúp phát triển não của thai nhi (nhưng vì cá biển cỡ lớn dễ tích tụ kim loại nặng, phụ nữ mang thai nên ưu tiên ăn cá cỡ nhỏ.)

N-acetylcysteine (NAC)

NAC là chất chống oxy hóa, có thể cải thiện chất lượng noãn và phôi, đồng thời giảm testosterone, tăng FSH; ở nhóm sảy thai liên tiếp không rõ nguyên nhân, NAC kết hợp axit folic có thể nâng cao tỷ lệ duy trì thai và tỷ lệ sinh sống.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Thúc đẩy rụng trứng, cải thiện chất lượng noãn
• Giảm sảy thai liên tiếp không rõ nguyên nhân (kết hợp axit folic)
• Liều mỗi ngày:
• 600–1500 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất ba tháng
• Thời điểm ngưng:
• Có thể tiếp tục bổ sung sau khi mang thai

Coenzyme Q10

Dùng theo chỉ định của bác sĩ

Cơ thể tự sản xuất Q10, nhưng lượng sản xuất giảm dần theo tuổi nên cần bổ sung thêm. Q10 giúp tăng cường chức năng ty thể và khả năng chống oxy hóa. Ty thể là bào quan cung cấp năng lượng cho tế bào; vì vậy Q10 giúp tăng cường chức năng ty thể, giúp tế bào tạo ra nhiều năng lượng hơn, có thể làm chậm lão hóa buồng trứng và giúp trứng tràn đầy sức sống.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Tăng cường chức năng ty thể
• Nâng cao chất lượng trứng, chức năng buồng trứng
• Đối tượng phù hợp:
• Lớn tuổi
• Suy buồng trứng sớm
• Liều khuyến nghị:
• 200–600 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai tháng
• Nguồn thực phẩm:
• Đậu nành, hạt điều, rau bina, dầu ô liu
• Thịt bò, ức gà, cá hồi
• Thời điểm ngưng: ngưng khi đã thử thai dương tính

DHEA

Dùng theo chỉ định của bác sĩ

DHEA là tiền chất của hormone, không thể bổ sung từ thực phẩm thông thường, chủ yếu dùng cho người lớn tuổi (như trên 35 tuổi), đặc biệt là người có chức năng buồng trứng kém, từng có chất lượng trứng kém hoặc số trứng ít. DHEA giúp sản sinh hormone sinh dục ổn định, hỗ trợ duy trì chức năng sinh sản ở phụ nữ.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Ổn định sự tiết hormone nữ
• Nâng cao chất lượng trứng, chức năng buồng trứng
• Đối tượng phù hợp:
• Lớn tuổi
• Suy buồng trứng sớm
• Từng có chất lượng trứng kém, số lượng trứng ít
• Liều khuyến nghị:
• 60–90 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai tháng
• Thời điểm ngưng: ngưng khi đã thử thai dương tính

Inositol

Dùng theo chỉ định của bác sĩ

Inositol giúp trứng phát triển trưởng thành để nâng cao tỷ lệ thụ tinh và mang thai; chủ yếu giúp người bị buồng trứng đa nang cải thiện tình trạng kháng insulin, từ đó giúp kinh nguyệt đều hơn và tăng tỷ lệ rụng trứng. Với các nhóm bệnh nhân vô sinh khác, hiện chưa có kết luận về việc có phù hợp hay không.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Giúp trứng trưởng thành
• Cải thiện kháng insulin

Giúp kinh nguyệt đều hơn và tăng tỷ lệ rụng trứng

• Đối tượng phù hợp:
• Buồng trứng đa nang
• Liều khuyến nghị:
• Buồng trứng đa nang: 4000 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất một đến hai tháng
• Nguồn thực phẩm:
• Ngô, lúa mì, yến mạch, bắp cải
• Cam, bưởi
• Nội tạng động vật
• Thời điểm ngưng: ngưng khi đã thử thai dương tính

Melatonin

Dùng theo chỉ định của bác sĩ

Bản thân melatonin là chất chống oxy hóa mạnh, có thể giúp cải thiện chất lượng trứng và phôi. Ở phụ nữ suy giảm chức năng buồng trứng hoặc vô sinh không rõ nguyên nhân, nồng độ melatonin trong dịch nang noãn thường thấp.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Cải thiện giấc ngủ
• Nâng cao chất lượng trứng, chức năng buồng trứng
• Đối tượng phù hợp:
• Lớn tuổi
• Suy giảm chức năng buồng trứng
• Vô sinh không rõ nguyên nhân
• Buồng trứng đa nang
• Liều khuyến nghị:
• 2–6 mg/ngày
• Bắt đầu uống trong liệu trình chọc hút trứng
• Thời điểm ngưng:
• Ngưng khi đã thử thai dương tính
• Cũng có thể cân nhắc uống đến cuối tam cá nguyệt thứ nhất rồi ngưng

Không phải dưỡng chất nào cũng bắt buộc phải bổ sung; các thực phẩm bổ sung trên cần dùng tùy tình trạng bản thân và theo chỉ định của bác sĩ, để tránh bổ sung một loạt những thứ không cần thiết,

vừa không phù hợp với cơ thể bạn, lại vừa tốn tiền.

Thực phẩm bổ sung cho người cha chuẩn bị có con

Nuôi dưỡng tinh trùng tốt chính là chăm sóc tốt cơ thể. Ăn uống lành mạnh, vận động vừa phải, ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng, tránh xa nhiệt độ cao và chất độc hại, kết hợp bổ sung dưỡng chất phù hợp, chất lượng tinh trùng tự nhiên sẽ tốt lên. Điều then chốt nhất với tinh trùng là chống oxy hóa, vì tinh trùng rất mong manh, dễ bị gốc tự do tấn công làm tổn thương DNA, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh. Vì vậy các thực phẩm bổ sung chủ yếu tập trung vào tác dụng chống oxy hóa. Chu kỳ đổi mới của tinh trùng khoảng ba tháng, nên nếu có kế hoạch mang thai, cần bắt đầu điều chỉnh thói quen sinh hoạt trước ít nhất ba tháng, để tinh trùng khỏe mạnh nhất tham gia thụ tinh, nâng cao khả năng thụ thai và giảm nguy cơ sảy thai.

Omega-3

Omega-3

Axit béo omega-3 là dưỡng chất quan trọng để duy trì sức khỏe sinh sản nam giới, không chỉ tăng độ ổn định màng tinh trùng và khả năng di động, mà còn giảm hiệu quả stress oxy hóa trong cơ thể, bảo vệ DNA tinh trùng khỏi tổn thương. Bổ sung lâu dài có thể cải thiện chất lượng tinh dịch và hình thái tinh trùng, giúp tăng khả năng thụ thai tự nhiên.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống viêm
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng
• Nâng cao sức khỏe màng ngoài tinh trùng
• Liều khuyến nghị:
• Không cần, bổ sung qua ăn uống là đủ

Có trong cá thu, cá hồi, cá thu đao, cá kiếm, cá ngừ, hạt lanh, quả óc chó…

Axit folic

Axit folic

Axit folic có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tinh trùng và giúp sửa chữa DNA tinh trùng, để tinh trùng khỏe mạnh hơn, từ đó nâng cao khả năng thụ tinh.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng, nâng cao khả năng thụ tinh
• Liều mỗi ngày:
• 400–800 mcg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

Kẽm

Kẽm (Zn) là nguyên tố vi lượng thiết yếu của cơ thể, liên quan mật thiết đến sức khỏe tinh trùng. Kẽm không chỉ tham gia vào quá trình sinh tinh mà còn là yếu tố quan trọng giúp tinh dịch ly giải. Nếu cơ thể thiếu kẽm, stress oxy hóa tăng, khiến DNA tinh trùng bị tổn thương, tinh trùng chết, từ đó giảm số lượng, giảm khả năng di động, ảnh hưởng đến việc tinh trùng được giải phóng và bơi trong tử cung.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng
• Tăng nồng độ testosterone, thúc đẩy sinh tinh
• Thúc đẩy tinh dịch ly giải
• Liều khuyến nghị:
• 15–30 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

Selen

Selen (Se) có tác dụng chống oxy hóa mạnh, loại bỏ gốc oxy hoạt tính và peroxide, bảo vệ màng và DNA tinh trùng khỏi tổn thương oxy hóa; đồng thời điều hòa quá trình sinh tinh, trưởng thành và khả năng vận động của tinh trùng; giúp duy trì sự sống của tế bào tinh trùng, giảm chết theo chương trình. Thiếu selen có thể gây rối loạn sinh tinh và hình thái tinh trùng bất thường.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống viêm
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng
• Nâng cao chất lượng, khả năng di động của tinh trùng
• Thúc đẩy sự sống của tế bào tinh trùng
• Liều khuyến nghị:
• 100–200 μg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến sáu tháng

Vitamin C & E

Vitamin C và E đều có tác dụng chống oxy hóa. Vì tinh trùng rất mong manh, đặc biệt dễ bị gốc oxy hóa tấn công làm tổn thương DNA, nên rất cần chất chống oxy hóa để bảo vệ tinh trùng khỏi gốc tự do.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng, nâng cao khả năng thụ tinh
• Liều khuyến nghị:
• Vitamin C: 500–1000 mg/ngày
• Vitamin E: 200–400 IU/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

Coenzyme Q10

Coenzyme Q10

Cơ thể tự sản xuất Q10, nhưng lượng sản xuất giảm dần theo tuổi nên cần bổ sung thêm. Q10 giúp tăng cường chức năng ty thể và khả năng chống oxy hóa. Chuyển động của tinh trùng rất cần năng lượng do ty thể tạo ra; vì vậy Q10 tăng cường chức năng ty thể có thể giúp tinh trùng khỏe khoắn hơn.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng, nâng cao khả năng thụ tinh
• Tăng cường chức năng ty thể
• Nâng cao chất lượng, khả năng di động của tinh trùng
• Liều khuyến nghị:
• 200 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

Arginine

Arginine (L-arginine) thúc đẩy tạo NO, giãn mạch và tăng lưu lượng máu đến tinh hoàn, cải thiện sức sống và chuyển hóa của tinh trùng; đồng thời có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tinh trùng, giảm tổn thương DNA; ngoài ra arginine còn thúc đẩy sinh tinh, tăng số lượng tinh nguyên bào và chất lượng tinh trùng.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng, nâng cao khả năng thụ tinh
• Tăng số lượng, chất lượng, khả năng di động của tinh trùng
• Liều khuyến nghị:
• 3–5 g/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

L-carnitine

L-carnitine giúp axit béo đi vào ty thể của tinh trùng để tạo năng lượng; tăng tác dụng chống oxy hóa, loại bỏ gốc oxy hoạt tính dư thừa, bảo vệ tinh trùng khỏi tổn thương oxy hóa và phân mảnh DNA; thúc đẩy tinh trùng trưởng thành trong mào tinh, cải thiện khả năng vận động và thụ tinh.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Giảm tỷ lệ bất thường DNA tinh trùng, nâng cao khả năng thụ tinh
• Tăng cường chức năng ty thể
• Nâng cao chất lượng, khả năng di động của tinh trùng
• Liều khuyến nghị:
• 2–3 g/ngày
• Uống liên tục ít nhất hai đến ba tháng

N-acetylcysteine (NAC)

N-acetylcysteine (NAC)

NAC là một thực phẩm bổ sung chống oxy hóa phổ biến; nghiên cứu cho thấy NAC có thể giúp cải thiện khả năng di động và tính toàn vẹn DNA của tinh trùng. Vì vậy nếu nam giới có khả năng di động tinh trùng kém hoặc tỷ lệ phân mảnh DNA cao, có thể cân nhắc bổ sung.

• Tác dụng khi chuẩn bị mang thai:
• Chống oxy hóa
• Cải thiện khả năng di động tinh trùng
• Cải thiện tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng
• Liều mỗi ngày:
• 600 mg/ngày
• Uống liên tục ít nhất ba tháng

Thực phẩm bổ sung chống oxy hóa cho nam giới chuẩn bị có con có rất nhiều loại; tự mua từng loại, tự phối hợp thật ra khá phiền phức.

Vì vậy có thể cân nhắc chọn các sản phẩm tổng hợp dành cho nam giới trên thị trường (ví dụ 富精多, 精益狀, 精銳昇…),

rồi tùy kết quả tinh dịch đồ và tình trạng cá nhân mà bổ sung tăng cường phần cần thiết.

Hướng dẫn chuẩn bị mang thai

Nếu không tránh thai, bao lâu thì có thai?

Xác suất mang thai tự nhiên mỗi chu kỳ kinh của các cặp vợ chồng Đài Loan sau khi kết hôn

3 tháng sau kết hôn: >20%

4–6 tháng sau kết hôn: 10–20%

Hơn 6 tháng sau kết hôn: <10%

Tỷ lệ mang thai cộng dồn khi quan hệ đều đặn không tránh thai

6 tháng: 70%

1 năm: 90%

2 năm: 95%

Xác suất mang thai mỗi chu kỳ kinh theo tuổi — 30 tuổi: 20–30% · 30–35 tuổi: 15–20% · 35–40 tuổi: 10% · trên 40 tuổi: 5% · trên 45 tuổi: 1%

Xác suất mang thai mỗi lần chuyển một phôi theo tuổi

30 tuổi: 70% · 30–35 tuổi: 60% · 35–40 tuổi: 50% · trên 40 tuổi: 30% · trên 45 tuổi: 10%

Vì tỷ lệ mang thai cộng dồn sau một năm quan hệ đều đặn không tránh thai đã đạt 90%, định nghĩa vô sinh là không mang thai sau một năm quan hệ đều đặn không tránh thai.

Vì vậy:

• Dưới 35 tuổi, nếu quan hệ đều đặn không tránh thai một năm mà chưa có thai, nên đến phòng khám y học sinh sản để đánh giá và xét nghiệm vô sinh.

Tuy nhiên, vì tuổi tác ảnh hưởng đến chất lượng trứng, đặc biệt sau 35 tuổi chất lượng trứng giảm mạnh, mang tính cấp bách hơn, nên:

• 35–40 tuổi đã thử nửa năm vẫn chưa có thai, nên đến phòng khám y học sinh sản để đánh giá và xét nghiệm khả năng sinh sản.
• Bất kỳ ai trên 40 tuổi muốn mang thai, nên đến phòng khám y học sinh sản để đánh giá và xét nghiệm khả năng sinh sản.

Đọc thêm: Đánh giá khả năng sinh sản (gồm các xét nghiệm cơ bản và chuyên sâu)

Làm sao nâng cao sức khỏe của trứng và tinh trùng? Hướng dẫn sinh hoạt

Bắt đầu từ ăn uống – dùng thực phẩm nuôi dưỡng từng khả năng của tương lai

Mỗi miếng ăn của chúng ta đều là một khoản đầu tư dịu dàng cho tương lai. Hãy chọn thực phẩm tự nhiên, ít đường, ít chế biến, như việt quất, các loại hạt, rau xanh đậm – những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa này giúp chống lại gốc tự do, bảo vệ DNA của trứng và tinh trùng khỏi tổn thương.

Bổ sung protein cũng rất quan trọng: đậu phụ, đậu nành Nhật (edamame), trứng, cá đều là protein chất lượng cao, giúp nang noãn và tinh trùng phát triển, tràn đầy sức sống. Đừng quên chất béo tốt, như trong bơ, dầu ô liu và cá biển sâu, giúp cân bằng hormone, để việc rụng trứng thuận lợi hơn.

Khi muốn ăn ngọt hoặc tinh bột, nên chọn ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, diêm mạch (quinoa), “cơm” súp lơ; cũng có thể thử để cơm trắng nấu chín vào tủ đông rồi hâm lại, giúp giảm chỉ số GI, từ đó giảm dao động đường huyết và giảm ảnh hưởng đến rụng trứng. Ngoài ra, nhiều thực phẩm ẩn chứa “bẫy tinh bột”, như cháo và các món sệt có bột năng – trông vô hại nhưng thực ra là “bom đường huyết”, không nên ăn thường xuyên. Tương cà và sữa chua uống cũng chứa nhiều đường, nên hạn chế. Đồ chiên và thực phẩm chế biến sẵn tuy tiện lợi nhưng dễ gây viêm và mất cân bằng hormone, đương nhiên càng ít càng tốt. Hút thuốc và uống rượu đều khiến cơ thể viêm và làm tổn thương DNA của trứng và tinh trùng, vì vậy nên hạn chế tối đa.

Cuối cùng, nên điều chỉnh thứ tự ăn trong bữa: ăn rau và protein trước (như thịt, chế phẩm từ đậu), sau đó mới ăn tinh bột. Dùng thực phẩm giàu chất xơ và protein để “lót dạ” trước giúp làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày, giảm hấp thu đường nhanh, từ đó giảm dao động mạnh của đường huyết sau ăn. Cách này giúp kiểm soát đường huyết, kéo dài cảm giác no, tránh ăn quá nhiều tinh bột tinh chế, giảm buồn ngủ sau ăn. Đặc biệt phù hợp làm chiến lược ăn uống hằng ngày cho người kháng insulin, đái tháo đường hoặc đang chuẩn bị mang thai, giúp chuyển hóa ổn định hơn, cơ thể khỏe mạnh hơn.

Vận động cơ thể – để khí huyết tốt chảy đến mọi hy vọng tương lai

Vận động vừa phải không chỉ giúp tuần hoàn máu, mà còn giúp buồng trứng và tinh hoàn nhận đủ oxy và dưỡng chất, nâng cao chất lượng trứng và tinh trùng. Đi bộ nhanh, yoga, bơi lội, tập tạ nhẹ đều là lựa chọn tốt. Duy trì cân nặng trong khoảng khỏe mạnh (BMI 18,5–24) cũng giúp rụng trứng ổn định. Nhưng đừng quá sức – vận động quá mạnh sẽ khiến cơ thể tưởng như đang ở trạng thái khẩn cấp, ảnh hưởng đến sự tiết hormone. Các ông bố chuẩn bị có con cần lưu ý: nếu thường xuyên chạy marathon, không chỉ khiến nhiệt độ tinh hoàn quá cao, mà còn đưa cơ thể vào trạng thái căng thẳng, ảnh hưởng tiết testosterone, làm giảm chất lượng tinh trùng.

Ngủ ngon – để cơ thể dịu dàng phục hồi trong đêm

Đừng thức khuya xem phim hay lướt điện thoại đến nửa đêm nữa nhé! Ngủ trước 11 giờ tối là thời điểm tốt nhất để trứng và tinh trùng “sạc pin”. Trước khi ngủ có thể uống chút sữa ấm, nghe nhạc nhẹ, để cơ thể dần thư giãn, để trứng và tinh trùng lặng lẽ “trẻ lại” trong đêm.

Buông bớt căng thẳng – để cơ thể nghe thấy tiếng nói của hy vọng

Căng thẳng là kẻ thù mà nhiều người không nhận ra. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tiết nhiều cortisol, làm rối loạn hormone và nhịp rụng trứng. Hãy thử thêm vào cuộc sống những khoảnh khắc thư giãn, như nghe nhạc yêu thích, thiền, hít thở sâu, đi dạo, vẽ tranh, thậm chí chỉ lặng lẽ ngắm nhìn ngoài cửa sổ. Bạn sẽ thấy, khi lòng thư thái, cơ thể cũng dần trở lại đúng nhịp.

Cuối cùng, đừng quên từ từ thôi, đừng ép bản thân phải hoàn hảo ngay

Ăn uống, thói quen sinh hoạt, điều chỉnh cảm xúc – những thay đổi này không cần làm hoàn hảo trong một lần. Có thể dùng cách tiệm tiến hoặc thay thế, thay vì cắt bỏ hoàn toàn. Bạn có thể bắt đầu từ “bớt đường một chút”, “mỗi ngày ngủ sớm hơn năm phút”, “mỗi ngày đi bộ mười phút”. Mỗi thay đổi nhỏ đều là lời bạn nói với chính mình trong tương lai: “Tôi sẵn lòng chăm sóc bạn thật tốt.”

Trước và sau khi chuẩn bị mang thai có thực phẩm hay thuốc nào cần đặc biệt lưu ý không?

Một số thực phẩm và thuốc chứa hormone hoặc có tác dụng đặc biệt lên cơ thể, vì vậy cần lưu ý trong những giai đoạn nhất định.

Cần ngưng thuốc trước khi chuẩn bị mang thai (có nguy cơ gây dị tật thai)

• Người cha: thuốc trị hói đầu kiểu nam (Finasteride) có thể gây bất thường DNA tinh trùng, nên ngưng thuốc nửa năm.
• Người mẹ: thuốc trị mụn (isotretinoin/retinoid) có nguy cơ gây dị tật thai, nên ngưng thuốc ít nhất một tháng.
• Thuốc tiêm giảm cân: nên ngưng thuốc ít nhất hai tháng.

Không nên dùng khi chuẩn bị mang thai, trong liệu trình kích thích rụng trứng và liệu trình chuyển phôi (có nguy cơ làm rối loạn hormone)

• Lẩu dê, vịt hầm gừng, gà nấu dầu mè, lẩu cay Tứ Xuyên, các món có dược liệu Đông y như đương quy, nhân sâm, câu kỷ tử, thược dược
• Các sản phẩm bổ dưỡng dạng “bổ thể tố”, sữa ong chúa

Cân nhắc ngưng trước và sau chọc hút trứng (có nguy cơ chảy máu)

• Ngưng hai tuần trước thủ thuật: bạch quả (ginkgo), natto, hồng khúc (men gạo đỏ), nhân sâm, đương quy
• Ngưng một ngày trước thủ thuật: arginine

Uống thuốc Đông y có ảnh hưởng không? Tôi có thể dùng Đông y để điều dưỡng cơ thể không?

Trong thời gian chuẩn bị mang thai, nhiều cặp vợ chồng tìm đủ mọi cách để tăng cơ hội có thai, trong đó không ít người chọn Đông y để điều dưỡng thể trạng.

Tuy nhiên, dù thuốc Đông y có tác dụng ôn bổ, điều hòa, không có nghĩa là mọi vị thuốc đều phù hợp trong thời gian chuẩn bị mang thai. Một số vị thuốc chứa lượng không nhỏ thành phần giống estrogen và progesterone (như đương quy, nhân sâm, câu kỷ tử, thược dược…); nếu tự ý dùng mà không có đánh giá chuyên môn, có thể làm rối loạn cân bằng hormone trong cơ thể, ảnh hưởng đến rụng trứng hoặc cửa sổ làm tổ của niêm mạc tử cung, giảm khả năng thụ thai. Ngoài ra, một số vị thuốc có tác dụng hoạt huyết, phá huyết, cũng có thể gây rủi ro tiềm ẩn cho việc phôi làm tổ.

Vì vậy, nếu muốn dùng Đông y hỗ trợ chuẩn bị mang thai, nhất định phải tham khảo thầy thuốc Đông y có nền tảng y học sinh sản, và trong thời gian dùng thuốc ít nhất một lần cùng bác sĩ sản phụ khoa đánh giá xem có phù hợp không. Điều trị kết hợp Đông – Tây y thật sự có thể hỗ trợ việc mang thai, nhưng với điều kiện dùng đúng cách, khoa học và an toàn. Trên hành trình chuẩn bị mang thai, thận trọng lựa chọn từng bước mới đón được kết quả tốt nhất.

Người có bệnh lý cụ thể có thực phẩm nào nên tránh không?

Người có vấn đề miễn dịch đã biết cần lưu ý

• Tinh chất gà

Người bị u nang lạc nội mạc buồng trứng (u nang chocolate), lạc nội mạc trong cơ tử cung, u xơ tử cung cần lưu ý

• Sesamin E (vừng), isoflavone đậu nành
• Thịt đỏ, sữa đậu nành
• Da gà, các món hầm thuốc bổ (giàu hormone môi trường)

Người bị hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) cần lưu ý

• Vì hội chứng buồng trứng đa nang liên quan chặt chẽ đến kháng insulin, điều hòa mỡ máu, kiểm soát cân nặng và rối loạn hormone, có nhiều điều cần đặc biệt chú ý trong ăn uống. Chế độ ăn sau có thể giúp ổn định hormone, thúc đẩy rụng trứng, cải thiện triệu chứng:
• Kiểm soát carbohydrate tinh chế
• Lý do: người bị buồng trứng đa nang thường kèm kháng insulin; ăn quá nhiều đường tinh chế làm đường huyết dao động, gây rối loạn thêm chức năng buồng trứng.
• Nên ăn: ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch), khoai lang, diêm mạch (quinoa), các loại đậu.
• Tránh: cơm trắng, bánh mì trắng, đồ ngọt, đồ uống có đường. (Cơm trắng và bánh mì có thể để tủ đông rồi hâm lại, giúp giảm 70% chỉ số GI)
• Tăng rau quả giàu chất xơ và protein thực vật
• Lý do: chất xơ cao giúp ổn định đường huyết và đi tiêu, cũng giúp điều hòa hormone.
• Nên ăn: rau lá xanh đậm (rau bina, cải xoăn kale), bơ, đậu đen, đậu nành Nhật (edamame), hạt lanh.
• Chọn chất béo tốt và protein chất lượng cao
• Lý do: chất béo tốt giúp tổng hợp hormone.
• Chất béo nên dùng: dầu ô liu, bơ, các loại hạt, cá giàu omega-3 (cá thu, cá hồi).
• Protein nên dùng: thịt gà, đậu phụ, cá, trứng.
• Giảm thực phẩm gây viêm
• Lý do: hội chứng buồng trứng đa nang liên quan đến viêm mạn tính, vì vậy tránh thực phẩm làm tăng viêm là rất quan trọng.
• Tránh: thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, giăm bông), đồ chiên, thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa, ăn quá nhiều thịt đỏ.
• Giảm caffeine và rượu
• Lý do: caffeine và rượu quá mức gây rối loạn giấc ngủ, từ đó ảnh hưởng cân bằng hormone và chuyển hóa, làm rối loạn chu kỳ kinh và rụng trứng.
• Khuyến nghị: không quá ba ly cà phê mỗi ngày.
• Lưu ý các chất phụ gia và chất gây rối loạn nội tiết tiềm ẩn
• Tránh thực phẩm chứa nhiều hormone môi trường hoặc chất làm dẻo (như hâm nóng bằng lò vi sóng trong hộp nhựa).

Chăm sóc sức khỏe của trứng và tinh trùng không chỉ để mang thai, mà là để mọi khả năng của cơ thể có được khởi đầu tốt nhất.

Tương lai có thể trông vẫn còn hơi xa, nhưng từng bước chậm rãi, mọi thứ sẽ nảy mầm vào đúng thời điểm.