Phẫu thuật nội soi buồng tử cung (HSC)

Nội soi buồng tử cung là gì?

Nội soi buồng tử cung là phương pháp thăm khám phụ khoa xâm lấn tối thiểu và chính xác: một ống soi nhỏ dài được đưa qua cổ tử cung vào buồng tử cung để quan sát trực tiếp cấu trúc bên trong. Phương pháp này được ứng dụng rộng rãi trong đánh giá vô sinh, xuất huyết tử cung bất thường, phân tích nguyên nhân sảy thai và chẩn đoán tổn thương trong buồng tử cung.

Tùy đặc tính thiết bị và mục đích, nội soi buồng tử cung chủ yếu chia thành hai loại:

Nội soi buồng tử cung ống mềm:

• Dùng khi khám tại phòng khám.
• Đường kính nhỏ, mềm và có thể uốn cong; khi thực hiện hầu như không cần nong cổ tử cung, đa số bệnh nhân không cần gây mê, chỉ cảm thấy hơi khó chịu.
• Nhờ ống soi mềm, bác sĩ có thể quan sát rõ hình thái buồng tử cung, tình trạng niêm mạc, và phát hiện viêm niêm mạc, polyp, u xơ, dính buồng tử cung, vách ngăn hoặc các cấu trúc bất thường khác. Cách này chẩn đoán nhanh, hồi phục nhanh, còn phát hiện được những bất thường nhỏ mà siêu âm không chẩn đoán được, ít gánh nặng cho cơ thể phụ nữ, là công cụ ưu tiên hàng đầu cho thăm khám ban đầu trên lâm sàng.

Nội soi buồng tử cung ống cứng:

• Dùng khi phẫu thuật. Khi thăm khám phát hiện tổn thương cần xử lý thêm, sẽ cân nhắc sắp xếp phẫu thuật nội soi buồng tử cung ống cứng.
• Ống soi cứng có đường kính tương đối lớn hơn, thường thực hiện dưới gây mê nhẹ; khi phẫu thuật có thể đưa qua ống soi các dụng cụ như vòng cắt điện, dao lạnh để cắt bỏ tổn thương chính xác hoặc phục hồi buồng tử cung.
• Trên lâm sàng thường dùng để cắt polyp niêm mạc tử cung, u xơ, sửa vách ngăn tử cung, gỡ dính, thậm chí xử lý một số nguyên nhân cấu trúc gây vô sinh hoặc sảy thai liên tiếp. Vì có thể cùng lúc “nhìn rõ và xử lý vấn đề”, nội soi ống cứng vừa có chức năng chẩn đoán vừa điều trị, được ứng dụng rộng rãi trong phẫu thuật phụ khoa xâm lấn tối thiểu.

Tóm lại, nội soi ống mềm có đặc điểm “chẩn đoán nhanh, ít gánh nặng”, phù hợp cho thăm khám ban đầu; còn nội soi ống cứng mạnh về “điều trị chính xác”, giải quyết hiệu quả tổn thương trong buồng tử cung. Hai loại bổ trợ cho nhau, giúp bác sĩ đánh giá và điều trị đầy đủ các bất thường trong buồng tử cung, từ đó nâng cao sức khỏe sinh sản của phụ nữ và tỷ lệ mang thai thành công.

Tổn thương trong buồng tử cung ảnh hưởng đến việc mang thai như thế nào?

Buồng tử cung là môi trường để phôi làm tổ và nuôi dưỡng thai nhi; vì vậy bất kỳ tổn thương hay bất thường cấu trúc nào cũng có thể ảnh hưởng đến việc thụ thai và sự phát triển của thai nhi. Các tổn thương thường gặp và ảnh hưởng như sau:

Polyp niêm mạc tử cung

• Cơ chế ảnh hưởng: chiếm chỗ trong buồng tử cung, gây viêm mạn tính tại chỗ.
• Ảnh hưởng lâm sàng: giảm tỷ lệ làm tổ, tăng nguy cơ vô sinh hoặc thất bại làm tổ nhiều lần.

U xơ tử cung (đặc biệt là u xơ dưới niêm mạc)

• Cơ chế ảnh hưởng: chèn ép hoặc chiếm chỗ trong buồng tử cung, ảnh hưởng lưu lượng máu và sự co bóp.
• Ảnh hưởng lâm sàng: giảm tỷ lệ mang thai, tăng tỷ lệ sảy thai.

Dính buồng tử cung (Asherman’s syndrome)

• Cơ chế ảnh hưởng: thu hẹp vùng có thể làm tổ, niêm mạc bị tổn thương, ảnh hưởng tái tạo niêm mạc.
• Ảnh hưởng lâm sàng: kinh ít hoặc mất kinh, khó làm tổ, vô sinh hoặc sảy thai liên tiếp.

Vách ngăn tử cung (bất thường cấu trúc tử cung bẩm sinh)

• Cơ chế ảnh hưởng: vách ngăn thiếu máu nuôi dẫn đến cung cấp dinh dưỡng kém.
• Ảnh hưởng lâm sàng: tỷ lệ mang thai không đổi nhưng tỷ lệ sảy thai tăng rõ rệt.

Viêm niêm mạc tử cung mạn tính

• Cơ chế ảnh hưởng: gây viêm mạn tính và rối loạn môi trường miễn dịch.
• Ảnh hưởng lâm sàng: tăng nguy cơ thất bại làm tổ và sảy thai sớm.

Tóm lại, tổn thương trong buồng tử cung ảnh hưởng đến tỷ lệ mang thai và tỷ lệ sảy thai; vì vậy ở bệnh nhân vô sinh hoặc sảy thai liên tiếp, nội soi buồng tử cung thường được dùng để chẩn đoán và xử lý những vấn đề này, khôi phục môi trường niêm mạc tử cung tốt nhất và nâng cao khả năng mang thai thành công.

Tôi từng nghe về phương pháp phẫu thuật nội soi buồng tử cung bằng “dao lạnh” – dao lạnh là gì?

Phẫu thuật nội soi buồng tử cung bằng dao lạnh (Cold-knife hysteroscopic surgery) là một phương pháp phẫu thuật nội soi buồng tử cung. Khác với cách truyền thống dùng dao điện hoặc dụng cụ năng lượng, phẫu thuật dao lạnh chủ yếu dùng kéo cơ học được thiết kế chuyên biệt để cắt vật lý dưới nội soi, không dùng điện năng hay nhiệt năng. Ưu điểm lớn nhất là tránh tổn thương nhiệt, giảm phá hủy niêm mạc tử cung và mô xung quanh, giảm nguy cơ dính, thủng hoặc hình thành sẹo trong buồng tử cung sau này; vì vậy đặc biệt phù hợp với bệnh nhân cần bảo tồn chức năng sinh sản.

Trên lâm sàng, ngoài việc xử lý polyp niêm mạc tử cung và u xơ dưới niêm mạc thường gặp, phẫu thuật nội soi dao lạnh cũng áp dụng cho cắt vách ngăn tử cung, dính buồng tử cung… Những tổn thương và bất thường cấu trúc này thường liên quan đến vô sinh và sảy thai liên tiếp; nhờ dao lạnh sửa chữa, cắt tỉa chính xác, có thể khôi phục hình thái bình thường của buồng tử cung, cải thiện tỷ lệ làm tổ và giảm tỷ lệ sảy thai. Ngoài ra, vì không có vấn đề mô bị cháy than do đốt điện, cảm giác khó chịu sau phẫu thuật nhẹ hơn, niêm mạc tử cung lành tốt hơn, hỗ trợ cho việc mang thai sau này tốt hơn so với phẫu thuật nội soi truyền thống. Tuy nhiên, phẫu thuật dao lạnh có thể chảy máu nhiều hơn; khi cần thiết nên kết hợp thuốc cầm máu đường uống.

Nhìn chung, phẫu thuật nội soi buồng tử cung bằng dao lạnh là một phương pháp phẫu thuật tinh tế, đặc biệt phù hợp với bệnh nhân có nhu cầu sinh con hoặc rất mong muốn giảm khó chịu sau phẫu thuật.

Khác biệt giữa phẫu thuật nội soi dao lạnh và phẫu thuật nội soi truyền thống

Chia sẻ ca bệnh

Ca bệnh 1:

Một bệnh nhân 33 tuổi, chị Huệ (tên đã thay đổi), cùng chồng nỗ lực chuẩn bị mang thai suốt một năm rưỡi nhưng vẫn chưa thành công. Ngoài ra, kỳ kinh của chị luôn kéo dài, mỗi lần 9–10 ngày. Siêu âm phát hiện trong buồng tử cung có hai polyp niêm mạc khá lớn, kích thước khoảng 2 cm và 1,5 cm; những tổn thương như vậy có thể gây ra máu kinh nhiều và thường ảnh hưởng đến việc phôi làm tổ, khiến việc mang thai khó khăn.

Vì vậy, chị đã phẫu thuật nội soi buồng tử cung bằng dao lạnh và cắt bỏ hoàn toàn polyp. Ca phẫu thuật diễn ra rất thuận lợi, sau mổ chị Huệ cũng rất bất ngờ: hoàn toàn không thấy khó chịu gì! Ba tháng sau, chị vui mừng báo với tôi rằng đã mang thai tự nhiên. Ca bệnh này nhắc chúng ta rằng nếu kinh nguyệt bất thường lâu dài hoặc chuẩn bị mang thai khó khăn, nên kiểm tra sớm; tìm ra nguyên nhân và điều trị đúng thường có thể nâng cao đáng kể cơ hội mang thai.

Ca bệnh 2:

Một bệnh nhân 37 tuổi, chị Đình (tên đã thay đổi), ở giai đoạn đầu thai kỳ bị thai ngừng phát triển và phải phẫu thuật hút thai; tưởng rằng sau đó sẽ nhanh chóng hồi phục, nhưng chị lại ra máu liên tục suốt hai tháng. Chị tìm đến phòng khám của tôi, và qua kiểm tra phát hiện chị bị “nhau cài răng lược” (placenta accreta) – tức mô nhau thai bám bất thường và dính vào buồng tử cung, khiến tử cung không thể hồi phục. Sau khi đánh giá, chúng tôi đề nghị phẫu thuật nội soi buồng tử cung, nhưng chị Đình rất lo lắng về ảnh hưởng của phẫu thuật đến niêm mạc tử cung và các di chứng như dính buồng tử cung sau mổ.

Sau khi trao đổi sâu, chị đã phẫu thuật nội soi buồng tử cung truyền thống, lấy bỏ hoàn toàn mô nhau sót và bảo vệ niêm mạc tử cung tối đa. Sau mổ, chị nhanh chóng hết ra máu và tử cung hồi phục tốt. Điều đáng mừng là chỉ hai tháng sau, chị đã mang thai tự nhiên – lại là một cặp song thai khỏe mạnh! Ca bệnh này nhắc chúng ta rằng nếu ra máu kéo dài sau sảy thai, cần sớm kiểm tra và điều trị; ngoài ra, dù phẫu thuật nội soi truyền thống có nguy cơ dính và tổn thương niêm mạc cao hơn, nhưng với sự hỗ trợ của bác sĩ chuyên khoa và phẫu thuật phù hợp, không chỉ giải quyết được tổn thương mà còn khôi phục môi trường tử cung, mở đường cho việc mang thai sau này.

Nội soi buồng tử cung là phương pháp thăm khám và điều trị xâm lấn tối thiểu, tương đối an toàn, giúp xem xét kỹ lưỡng các bất thường trong buồng tử cung và xử lý nhẹ nhàng khi cần.

Nhờ cải thiện môi trường tử cung, không chỉ giúp phôi làm tổ thuận lợi hơn mà còn giảm nguy cơ sảy thai, tạo nền tảng vững chắc nhất cho một thai kỳ khỏe mạnh.