Sóng điện từ giết tinh trùng? Có thật như vậy không?

Thỉnh thoảng ở phòng khám có người hỏi: “Bác sĩ ơi, để điện thoại trong túi quần, sóng điện từ có giết tinh trùng không?”

Hôm nay hãy cùng tìm hiểu kỹ nhé.

Để điện thoại trong túi quần liên quan đến hai cơ chế có thể gây hại tinh trùng: ảnh hưởng của sóng điện từ và hiệu ứng nhiệt tại chỗ.

Hai cơ chế, hai kết luận, đều rất thú vị.

Cơ chế 1: ảnh hưởng của sóng điện từ

Nói về sóng điện từ trước. Cùng là phơi nhiễm sóng điện từ, ba loại thí nghiệm khác nhau cho ra ba câu trả lời:

Thí nghiệm trên động vật 🐭

Đặt điện thoại hoặc nguồn phát sóng không dây cạnh lồng, chiếu lâu dài lên chuột thí nghiệm, quả thật thấy mật độ tinh trùng giảm. Thí nghiệm động vật ủng hộ hướng “sóng điện từ có ảnh hưởng”.

Thí nghiệm tinh dịch người ngoài cơ thể 🧪

Tinh trùng người trong đĩa nuôi cấy khi tiếp xúc với sóng điện từ của điện thoại thì khả năng di động và tỷ lệ sống đều giảm.

Nghiên cứu trên người sống 🧍

Những nghiên cứu đặt điện thoại trong túi quần người thật và đo chất lượng tinh dịch trong bối cảnh thực tế lại cho kết luận bất ngờ: ảnh hưởng tổng thể không đáng kể.

• Suy đoán là do da, mỡ, cơ đều là những lớp chắn tự nhiên. Sóng điện từ đi qua các mô này thì năng lượng suy giảm rất nhanh, nên ảnh hưởng ở người sống không rõ rệt.

Cơ chế 2: hiệu ứng nhiệt tại chỗ mới là vấn đề thực sự

Sóng điện từ không xuyên qua được cơ thể người, nhưng nhiệt thì có.

Tinh hoàn thật ra là một cơ quan rất “khó tính”: nó thích môi trường thấp hơn thân nhiệt khoảng 2–4°C, đó cũng là lý do nó nằm bên ngoài cơ thể. Bởi việc sản xuất và trưởng thành của tinh trùng đều phụ thuộc vào chênh lệch nhiệt độ tinh tế này. Một khi tinh hoàn ở lâu trong môi trường nhiệt độ cao, chất lượng tinh trùng có thể bắt đầu giảm. Điện thoại khi sử dụng tự nó đã nóng lên, khi gọi điện còn tăng công suất, sinh ra nhiều nhiệt hơn.

Nếu để điện thoại trong túi quần và gọi bằng tai nghe, chẳng khác nào để một thiết bị liên tục tỏa nhiệt áp sát vùng bẹn trong thời gian dài. Có nghiên cứu phát hiện thời gian gọi bằng tai nghe (khi để điện thoại trong túi) càng dài, mật độ và tổng số tinh trùng của nam giới càng thấp.

Vì vậy, mấu chốt của ảnh hưởng có thể không phải bản thân sóng điện từ, mà là “nhiệt”.

Tinh hoàn quá nóng thì chuyện gì xảy ra tiếp theo?

Tổn thương do nhiệt không chỉ đơn giản là “tinh trùng ít đi một chút”, phía sau là một chuỗi phản ứng dây chuyền khá hoàn chỉnh:

• Stress oxy hóa tăng → DNA tinh trùng đứt gãy, thông tin di truyền bị tổn hại
• Ty thể rối loạn chức năng → nguồn động lực của tinh trùng bị tổn hại, khả năng di động giảm
• Chết tế bào theo chương trình tăng tốc → số lượng tinh trùng giảm, mật độ giảm
• Hàng rào máu – tinh hoàn bị phá vỡ → môi trường sinh tinh sụp đổ, quy trình sản xuất sai lệch
• Tổng hợp testosterone bị ức chế → mất cân bằng hormone nam, ảnh hưởng tín hiệu sinh tinh

Những cơ chế này thường xảy ra đồng thời và cộng hưởng lẫn nhau. Vì vậy nhiệt là mối đe dọa toàn diện đối với tinh trùng.

Vậy rốt cuộc có được để điện thoại trong túi quần không?

Được.

Chỉ cần lưu ý một tình huống: điện thoại trong túi + gọi bằng tai nghe trong thời gian dài.

Chỉ để điện thoại ở chế độ chờ trong túi thì nhiệt lượng thật ra có hạn, ảnh hưởng tổng thể tương đối nhỏ.

Vấn đề thực sự là khi gọi điện, điện thoại tăng công suất, liên tục tỏa nhiệt, mà nguồn nhiệt này lại ở sát tinh hoàn. Khi thời gian tiếp xúc nhiệt độ cao kéo dài, ảnh hưởng lên chất lượng tinh trùng có thể dần tích lũy.

Lời kết

Tóm tắt trọng điểm của bài:

• Sóng điện từ có ảnh hưởng trong thí nghiệm động vật và ngoài cơ thể, nhưng không xuyên vào được tinh hoàn người sống; để điện thoại trong túi hằng ngày ảnh hưởng hạn chế.
• Điều thực sự cần chú ý là nhiệt, đặc biệt với người hay gọi bằng tai nghe lâu mà lại quen để điện thoại cạnh vùng bẹn. Điều chỉnh không khó: chỉ cần thay đổi một chút thói quen gọi điện và chỗ để điện thoại là đã đủ.

Đọc xong bài này, lại thêm một kiến thức kỳ lạ!

Sóng điện từ không xuyên qua được cơ thể người, nhưng nhiệt thì có.

Để điện thoại trong túi không sao, gọi điện lâu mới cần chú ý.

< Tài liệu tham khảo >

1. The Effects of Radiofrequency Exposure on Male Fertility: A Systematic Review of Human Observational Studies With Dose-Response Meta-Analysis. Environment International. 2024. Pw Kenny R, Evelynne Johnson E, Adesanya AM, et al.
2. Association Between Electronic Device Usage and Sperm Quality Parameters in Healthy Men Screened as Potential Sperm Donors. Environmental Pollution. 2022. Chen HG, Wu P, Sun B, et al.
3. Current Progress on the Effect of Mobile Phone Radiation on Sperm Quality: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Human and Animal Studies. Environmental Pollution. 2021. Yu G, Bai Z, Song C, et al.
4. Non-Thermal Biological Effects of Radiofrequency Electromagnetic Radiation: Mechanistic Insights Into Male Reproductive Vulnerability in the Era of Ubiquitous Exposure. Reproductive Toxicology. 2025. Jangid P, Rai U, Ahmed S, Singh S, Singh R.
5. Effect of Radiation Emitted by Wireless Devices on Male Reproductive Hormones: A Systematic Review. Frontiers in Physiology. 2021. Maluin SM, Osman K, Jaffar FHF, Ibrahim SF.

Bác sĩ Diệu Đức chúc bạn sớm có tin vui!