Uống cola sẽ giết tinh trùng!? Có nghiêm trọng đến vậy không?

Mọi người đều nói uống cola sẽ giết tinh trùng!? Thật ra không nghiêm trọng như bạn tưởng.

Ở phòng khám: “Bác sĩ Tạ ơi, chồng tôi rất thích uống cola, có phải cũng nên bỏ không?” 😆

Từ lâu đã lan truyền tin đồn cola giết tinh trùng, vậy rốt cuộc “giết” đến mức nào? Nghiên cứu cho thấy uống quá nhiều cola (hoặc đồ uống có đường) có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng tinh trùng, chủ yếu thể hiện ở việc giảm mật độ tinh trùng, tổng số tinh trùng và khả năng di động.

Hôm nay, hãy cùng Bác sĩ Diệu Đức nói về “quan niệm sai lầm về cola” đã lưu truyền từ lâu.

Dữ liệu từ các nghiên cứu lớn nói gì?

Dưới đây là dữ liệu từ một số nghiên cứu lớn: (một phần đồ uống có đường khoảng 200–220 ml)

1. Một nghiên cứu trên 2.554 nam thanh niên Đan Mạch cho thấy người uống hơn 14 chai cola 500 ml mỗi tuần có mật độ tinh trùng thấp hơn 16 triệu/ml và tổng số tinh trùng ít hơn 60 triệu so với người không uống. Trong khi đó tổng lượng caffeine của những người uống quá nhiều cola này thực tế không cao (dưới 140 mg/ngày), cho thấy tác động tiêu cực của cola lên tinh trùng có thể không phải do caffeine gây ra.
2. Một nghiên cứu trên 189 nam thanh niên 18–22 tuổi phát hiện nhóm uống đồ uống có đường nhiều nhất (≥1,3 phần/ngày) có tỷ lệ tinh trùng di động tiến tới thấp hơn 9,8% so với nhóm uống ít nhất (<0,2 phần/ngày).
3. Một nghiên cứu tiến cứu ở Bắc Mỹ theo dõi 3.828 phụ nữ có kế hoạch mang thai và 1.045 bạn đời nam, phát hiện nam giới uống ≥7 phần đồ uống có đường mỗi tuần có tỷ số khả năng thụ thai (fecundability ratio) là 0,78; nước ngọt có ga có đường ảnh hưởng càng lớn (FR = 0,67, 95% CI: 0,51–0,89). Điều này cho thấy cola không chỉ ảnh hưởng đến bản thân tinh dịch, mà còn có thể thực sự làm giảm cơ hội mang thai.

Cơ chế có thể

Dù cơ chế chính xác chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, các nghiên cứu hiện có đã đưa ra một số cơ chế khả dĩ:

1. Ức chế trực tiếp chức năng tinh hoàn: nghiên cứu phát hiện việc uống đồ uống có đường liên quan đến giảm tỷ số inhibin B/FSH. Inhibin B là hormone do tế bào Sertoli của tinh hoàn tiết ra, phản ánh chức năng sinh tinh. Sự sụt giảm các hormone này gợi ý đồ uống có đường có thể ức chế trực tiếp chức năng sinh tinh của tinh hoàn.
2. Nạp nhiều đường và kháng insulin đi kèm: nạp quá nhiều fructose có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy viêm toàn thân và rối loạn lipid, không chỉ có thể gây kháng insulin mà còn dần dẫn đến béo phì. Kháng insulin có thể gián tiếp làm hại quá trình sinh tinh thông qua ảnh hưởng đến tổng hợp testosterone và chức năng trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn.
3. Cơ chế phân tử qua thụ thể vị giác TAS1R3: nghiên cứu động vật mới nhất cho thấy tinh hoàn có rất nhiều thụ thể TAS1R3, có thể bị kích hoạt bởi chế độ ăn nhiều chất béo, nhiều đường (như chế độ ăn kiểu phương Tây), và qua con đường tín hiệu AMPK/NR4A1 ảnh hưởng đáng kể đến số lượng, khả năng di động và hình thái tinh trùng của chuột thí nghiệm. Ngược lại, chuột bị loại bỏ gen TAS1R3 thì không bị ảnh hưởng.
4. Ảnh hưởng đến chuyển hóa và khả năng chống oxy hóa của tế bào Sertoli: caffeine có tác động lên tế bào Sertoli của tinh hoàn.

• Caffeine nồng độ thấp (5–50 μM) kích thích sản sinh lactate, có lợi cho tinh trùng.
• Caffeine nồng độ cao (500 μM) làm giảm khả năng chống oxy hóa của tế bào Sertoli, từ đó gây tổn thương tế bào này và dẫn đến sinh tinh bất thường.

1. DNA tinh trùng bị tổn thương trực tiếp: caffeine liên quan đến tỷ lệ lệch bội và phân mảnh DNA của tinh trùng, ảnh hưởng tính toàn vẹn vật chất di truyền, từ đó ảnh hưởng khả năng sinh sản.

Vậy nên uống thế nào?

Lượng khuyến nghị

• ≤14 chai 500 ml/tuần không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng tinh dịch
• >14 chai/tuần có thể làm giảm đáng kể mật độ và tổng số tinh trùng

Chuyển sang cola Zero có được không?

• Một nghiên cứu lớn trên 2.935 nam thanh niên đã so sánh riêng tác động của đồ uống có đường và đồ uống dùng chất tạo ngọt. Kết quả cho thấy đồ uống dùng chất tạo ngọt ít ảnh hưởng đến tinh dịch hoặc hormone sinh sản, còn đồ uống có đường có thể làm giảm mật độ, tổng số tinh trùng và inhibin B. Điều này cho thấy tác động của cola không đường khác rõ rệt so với cola có đường.
• Một nghiên cứu khác trên 1.047 nam thanh niên Đan Mạch phát hiện uống đồ uống dùng chất tạo ngọt ≥3 ngày/tuần có ảnh hưởng hạn chế đến thể tích tinh dịch, mật độ, tổng số hoặc tổng khả năng di động của tinh trùng. Dù tỷ lệ tinh trùng hình thái bình thường có thể giảm 11% (OD 0,89, 95% CI: 0,76–1,04), nhưng không đạt ý nghĩa thống kê.

So sánh cơ chế

• Cola có đường:

Chủ yếu do lượng đường cao gây rối loạn chuyển hóa, kháng insulin, phản ứng viêm toàn thân và ức chế trực tiếp chức năng tinh hoàn

• Cola không đường:

Chất tạo ngọt có thể tác động qua những con đường khác, bao gồm các con đường tín hiệu liên quan đến thụ thể vị ngọt, hoạt hóa oxy hóa, rối loạn chức năng tự thực và bất thường ở các thụ thể phân tử đặc hiệu (như FGFR1)

Vì vậy, các nghiên cứu trên người hiện nay cho thấy uống cola không đường vừa phải ảnh hưởng đến chất lượng tinh dịch nhỏ hơn rõ rệt so với cola có đường.

Khuyến nghị lâm sàng

Dựa trên bằng chứng hiện có:

• Với nam giới đang chuẩn bị có con, cola không đường là lựa chọn tốt hơn cola có đường, vì trong các nghiên cứu trên người nó không ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng tinh dịch.
• Tuy nhiên, dù cola không đường không ảnh hưởng đáng kể đến tinh dịch trong nghiên cứu trên người, các thí nghiệm trên động vật và tế bào vẫn phát hiện độc tính sinh sản tiềm ẩn (dù với lượng dùng rất lớn), vì vậy vẫn nên tránh uống nhiều trong thời gian dài.
• Lựa chọn tốt nhất vẫn là nước lọc, trà không đường hoặc các đồ uống tự nhiên khác

So với chuyện uống cola, lượng đường quá nhiều trong đó mới là trọng điểm thực sự. Đổi được sang Zero thì đổi, uống ít được thì uống ít.

Trên con đường chuẩn bị có con, bớt một biến số là thêm một phần yên tâm nhé!

< Tài liệu tham khảo >

1. Optimizing Natural Fertility: A Committee Opinion. Fertility and Sterility. 2022. Penzias A, Azziz R, Bendikson K, et al.Guideline
2. Association Between Intake of Soft Drinks and Testicular Function in Young Men. Human Reproduction. 2021. Nassan FL, Priskorn L, Salas-Huetos A, et al.
3. Caffeine Intake and Semen Quality in a Population of 2,554 Young Danish Men. American Journal of Epidemiology. 2010. Jensen TK, Swan SH, Skakkebaek NE, Rasmussen S, Jørgensen N.
4. Sugar-Sweetened Beverage Intake in Relation to Semen Quality and Reproductive Hormone Levels in Young Men. Human Reproduction. 2014. Chiu YH, Afeiche MC, Gaskins AJ, et al.
5. Intake of Sugar-Sweetened Beverages and Fecundability in a North American Preconception Cohort. Epidemiology. 2018. Hatch EE, Wesselink AK, Hahn KA, et al.
6. The Impact of Dietary Fructose on Gut Permeability, Microbiota, Abdominal Adiposity, Insulin Signaling and Reproductive Function. Heliyon. 2023. Guney C, Bal NB, Akar F.
7. Sugar-Sweetened Beverage Intake and Serum Testosterone Levels in Adult Males 20-39 years Old in the United States. Reproductive Biology and Endocrinology : RB&E. 2018. Chen L, Xie YM, Pei JH, et al.
8. Taste Receptor Type 1 Member 3 Regulates Western Diet-Induced Male Infertility. Biochimica Et Biophysica Acta. Molecular and Cell Biology of Lipids. 2024. Seong H, Song JW, Lee KH, et al.
9. Dose-Dependent Effects of Caffeine in Human Sertoli Cells Metabolism and Oxidative Profile: Relevance for Male Fertility. Toxicology. 2015. Dias TR, Alves MG, Bernardino RL, et al.
10. Coffee and Caffeine Intake and Male Infertility: A Systematic Review. Nutrition Journal. 2017. Ricci E, Viganò P, Cipriani S, et al.
11. Sugar Consumption Is Negatively Associated With Semen Quality. Reproductive Sciences. 2022. Efrat M, Stein A, Pinkas H, Unger R, Birk R.
12. Consumption of Sugar-Sweetened or Artificially Sweetened Beverages and Semen Quality in Young Men: A Cross-Sectional Study. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022. Meldgaard M, Brix N, Gaml-Sørensen A, et al.
13. Diet and Recreational Drug Use in Relation to Male Reproductive Health. Fertility and Sterility. 2023. LaPointe S, Mehta A, Gaskins AJ.
14. Exposure to Sucralose and Its Effects on Testicular Damage and Male Infertility: Insights Into Oxidative Stress and Autophagy. Environmental Health Perspectives. 2025. Chiang YF, Chen YC, Huang KC, Ali M, Hsia SM.
15. Insight Into the Mechanism of Aspartame-Induced Toxicity in Male Reproductive System Following Long-Term Consumption in Mice Model. Environmental Toxicology. 2021. Anbara H, Sheibani MT, Razi M, Kian M.
16. Artificial Sweeteners and Male Infertility: Network Toxicology and Experimental Evidence Reveal FGFR1 as the Critical Target. Reproductive Toxicology. 2026. Meng C, Li Y, Zhou T, et al.
17. Influences of Non-Nutritive Sweeteners on Sweet Taste Receptors and Reproductive Hormone Signaling in Guinea Pigs. Food and Chemical Toxicology : An International Journal Published for the British Industrial Biological Research Association. 2025. Li J, Zhu S, Shi F.

Bác sĩ Diệu Đức chúc bạn sớm có tin vui!